Şirket Kurarken Hukuki Olarak Bilinmesi Gerekenler

Şirket kuruluşunda tür seçimi, ana sözleşme, ortaklık yapısı ve vergi düzenlemeleri: yeni kurulan şirkette en sık yapılan hukuki hatalar.

Şirket kurmak, hukuken nispeten hızlı bir işlemdir; ancak şirketin ilk günkü hukuki kurulumu, yıllar sonra ortaya çıkacak sorunları belirler. Bu yazıda şirket kuruluşunda en sık gözden kaçan hukuki noktaları ele alıyoruz.

1. Doğru şirket türünü seçmek

En yaygın iki tür, limited şirket ve anonim şirkettir. Seçim, şu sorulara bağlıdır:

• Ortak sayısı ve ilişkisi: Aile içi ya da dar bir ortak gurubu için limited şirket çoğu zaman yeterlidir; yatırımcı almayı planlayan girişimlerde anonim şirket esneklik sağlar.
• Sermaye ve büyüme planı: Anonim şirketlerde sermaye artırımı ve pay senedi işlemleri daha esnektir.
• Yönetim anlayışı: Anonim şirketlerde yönetim kurulu yapısı, profesyonel yönetim geçişini kolaylaştırır.

Doğru olmayan tür seçimi sonradan düzeltilebilir; ancak bu, tür değişikliği ve ana sözleşme tadiliği demektir — maliyeti, kuruluş günü doğru kararı almaktan yüksektir.

2. Ana sözleşme, şirketin anayasasıdır

Standart bir ana sözleşme şirketi kurdurur; iyi yazılmış bir ana sözleşme şirketi korur. Dikkat edilmesi gerekenler:

• Faaliyet konusu: Gerçek faaliyet alanlarınızı kapsayacak genişlikte ama anlamlı şekilde tanımlanmalıdır.
• Pay devri kısıtları: Özellikle limited şirketlerde payların istenmeden yabancıya geçmesini önleyen düzenlemeler (başka ortakların öncelikli alım hakkı — hakkaniyetli bedel mekanizması) kritiktir.
• Karar yeter sayıları: Bazı önemli kararlar (sermaye artırımı, şube açma, kefalet) için kanunda öngörülen oranların üzerine çıkılabilir; ortaklar arası dengeye göre tasarlanmalıdır.

3. Ortaklar arası ilişkiyi yazılıya bağlayın

Ortak sayısı birden fazlaysa, ana sözleşmeye ek olarak ortaklar sözleşmesi düşünün. Bu sözleşme; kâr dağıtım politikası, ortaklardan birinin çıkışı ya da vefatı halinde payların akıbeti, ortakların şirkete sağlayacağı finansman ve uyuşmazlık çözüm yolu gibi konuları düzenler. Kanun bu konularda varsayılan kurallar içerir; ancak bu varsayımlar nadiren gerçek ortaklık ilişkine uyar.

4. Vergi ve SGK yükümlülükleri

Şirket türü ile birlikte vergi rejimi (kurumlar vergisi, KDV yükümlülükleri), muhasebe düzeni ve SGK işyeri bildirgesi süreçleri başlar. Ayrıca belirli faaliyetler için açılıştan önce izin veya ruhsat gerekebilir. Kuruluş avukatınız ile mali müşavirinizin aynı masada konuşabilmesi, süreci hızlandırır.

5. Fikri mülkiyeti en başta düşünün

Marka, logo ve buluşlar; şirket kurulduktan sonra da tescil edilebilir. Ancak hukuki olarak kritik olan nokta şudur: Ortaklardan biri ya da bir çalışan tarafından geliştirilen değerlerin şirkete ait olup olmadığı, baştan düzenlenmezse uyuşmazlık konusu olur. Çalışan sözleşmeleri ve ortaklar sözleşmesinde fikri mülkiyet devri hükümleri yer almalıdır.

Sonuç

Şirket kuruluşu, bir tüzel kişilik doğurma işlemi olduğu kadar gelecekteki uyuşmazlıkların önlenmesi işlemidir. İlk gün alınan birkaç doğru karar, ileride aylarca sürecek ortaklık kavgalarını önler.

Şirket kuruluşu planınız için hukuki yapılandırmayı bir avukatla birlikte değerlendirmenizi öneririz. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır.